Over deze research blog

Kan design de verhalen in rekenkameronderzoek beter ontdekken en overbrengen aan het publiek? En als dat het geval is, hoe werkt dat dan en wat zou mijn rol hierin kunnen zijn? Dat zijn de vragen die ik mezelf stel bij de Master Design aan de Willem de Koning Academie (WdKA). En op deze blog kun je me volgen bij mijn zoektocht naar antwoorden op deze vragen die ik stel als onderzoeker bij de Algemene Rekenkamer én als individu.

Als onderzoeker bij de rekenkamer

Als onderzoeker zie ik dat rekenkamers nog weinig gebruikmaken van design (research) om verhalen in onderzoek te ontdekken. Dan denk ik aan het visualiseren van processen (bijvoorbeeld de product journey) of mapping van informatie (bijvoorbeeld verhoudingen tussen variabelen laten zien, zoals David McCandless en Hans Rosling).

Meestal kiezen rekenkamers voor onderzoeksmethoden zoals interviews en documentstudie. Dat is ook niet zo raar, omdat dit methoden zijn die – in tegenstelling tot design research – al decennia in de sociale wetenschappen worden gebruikt. Maar ik denk dat het tijd is voor innovatie en het ontdekken van nieuwe methoden, vooral ingegeven door het nut van deze methoden om verhalen te ontdekken én de trend van data – er is steeds meer data en dan schieten interviews tekort.

Daarnaast zie ik dat rekenkamers tekstgeoriënteerd zijn. Dit resulteert in dikke nota’s en rapporten met een enkel ‘plaatje’ erin. En dat terwijl beeld juist aandacht trekt, zeker in een tijd waarin er weinig tijd is om alle informatie tot je te nemen. Om verhalen te vertellen zie ik bij de rekenkamer kansen om het beeldgebruik te verbeteren en andere (bij)producten te gebruiken om boodschappen over te brengen. Zo heb ik geëxperimenteerd met het maken van een animatie en visualisaties in briefings voor de Tweede Kamer. Ook hier zie ik weer een verklaring in de wetenschap waarin het zwaartepunt ligt bij (complexe) teksten.

Als individu

Als individu heb ik een paar jaar geleden ontdekt wat de toegevoegde waarde van het visualiseren van informatie kan zijn voor onderzoek maar vooral ook voor mezelf. Positieve reacties op visualisaties die ik eigenlijk voor mezelf maakte, zorgden er al snel voor dat ik tot ‘plaatjes-expert’ werd gebombardeerd.

Voorbeeld_HSL-Zuid
Deze infographic uit “Hogesnelheidslijn-Zuid: een rapportage in beeld” (Algemene Rekenkamer, 2014) is ontstaan vanuit de schetsen die ik maakte voor een onderdeel in het onderzoek, en is voor publicatie opgemaakt door een vormgever.

Echt meerwaarde kreeg het visualiseren van informatie pas toen ik merkte dat het me hielp om mijn ‘verhaal’ te structureren. Daarna hielp de structuur me om het belangrijkste punt te maken, in plaats van dat ik bedolven raakte onder de details. Ditzelfde werkte ook in teams: verschillen in definities, blinde vlekken in onderzoek, het werd allemaal duidelijker na visualisatie van de gevonden informatie.

Research trails

Als socioloog – ik studeerde in 2007 af in Utrecht – heb ik weinig kaas gegeten van design. Dit doe ik op gevoel. Mijn eerste trail dat ik heb verkend was dan ook design en de rol van designer. Wat doet een designer, hoe denkt een designer en wat is design nu precies? Waar ik al snel achterkwam, is dat je design niet alleen moet bestuderen maar vooral ook moet ervaren. Daarna heb ik me meer verdiept in methoden van design research zoals product journey, hidden design / prototyping en subjectieve atlas en heb ik een interessant gesprek gehad met Danielle Arets, die vanuit de wetenschap de design-hoek is ingerold. Op dit moment richt ik mij op wetenschapscommunicatie / publiek begrip – hoe kun je complexe informatie toegankelijk(er) maken voor het publiek? Wat vertel je wel en wat laat je weg? Wat is een goede manier van beeldgebruik hierbij? Wetenschapscommunicatie gaat echter meestal over ‘echte wetenschap’ – natuurkunde, wiskunde, etc – maar gaat dit ook op voor sociale en economische wetenschappen? Dat is mijn volgende trail.